Ż y d z i    w    K r y ł o w i e :

    Pierwsza wzmianka o Żydach w Kryłowie pochodzi z 1550 r. W 1686 roku był tu kahał (gmina) żydowski, a więc i synagoga.W 1827 roku w Kryłowie żyło 575 Żydów, stanowiąc 52% ogółu mieszkańców.Nie wiadomo jak długo przetrwała i jak wyglądały kolejne drewniane synagogi w Kryłowie. Ostatnia (murowana) synagoga i drewniany dom modlitwy zostały zniszczone przez Niemców w czasie II Wojny  Światowej.

Synagoga murowana, proj. inż. Kricki (APL RGL Wydz. Adm. IV, 59/1893)    Plan synagogi, proj. inż. Kricki (APL RGL Wydz. Adm. IV, 59/1893)    Zydowski dom modlitwy - drewniany, proj. inż. Kricki (APL RGL Wydz. Adm. IV, 59/1893)    Żydowski dom modlitwy - drewniany, proj. inż. Kricki (APL RGL Wydz. Adm. IV, 59/1893)

   

       

     (wizualizacja: Ł. Krawczyk)                              
  
                                    

a dziś w tym miejscu:

Teren w którym stała synagoga (fot. H. Żurawski 2006)

 

Dawna dzielnica żydowska (fot. H. Żurawski 2006 r.)

Dawna dzielnica żydowska odeszła wraz z jej mieszkańcami...



K i r k u t :

     Cmentarz żydowski w Kryłowie został założony w XIX wieku. Ostatni znany pochówek odbył się w 1941 roku. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali cmentarz.
    Na powierzchni 0,5 hektara zachowało się około 3 nagrobków, pochodzących z przełomu XIX-XX wieku. Na macewach zachowały się inskrypcje w języku hebrajskim.


Mur oporowy kirkutu od strony bużyska (fot. H. Żurawski 2006)

Mur oporowy (fot. H. Żurawski 2006)    Macewa (fot. H. Żurawski 2006)    Kolejna z zachowanych macew - nagrobków żydowskich (fot. H. Żurawski 2006)

Udało się też nam odnaleźć zdjęcie kirkutu sprzed wojny. Starsi miesznańcy Kryłowa potwierdzają, iż jest to żydowskie "okopisko" w Kryłowie, zaś osoby ze zdjęcia spotykamy również na innych zdjęciach przedwojennych z Kryłowa...
W roku 2008, staraniem TPKiO została odkopana na terenie Kryłowa i przeniesiona na miejscowy cmentarz żydowski kolejna, bardzo dobrze zachowana macewa. Możliwe, że jeszcze wiele z nagrobków użytych przez Niemców do brukowania ulic leży pod ziemią, pod asfaltem, chodnikami... i przy pracach remontowych będą odnajdywane i przenoszone na okopisko.

W pierwszej połowie listopada 2011 roku prowadzone były prace porządkowe na cmentarzu żydowskim w Kryłowie.

               

To pierwszy etap prac. Polegał on na oczyszczeniu z akacji i wszelkiego rodzaju zarośli części cmentarza. Odnalezione na terenie Kryłowa macewy oraz ich fragmenty zostały przewiezione na cmentarz i ustawione prowizorycznie na oczyszczonym terenie.